fblogo   twlogo   ytlogo


četvrtak, 08 januar 2009 04:30

Ajnštajn o socijalizmu

  Albert Ajnštajn
Malo toga se danas govori o političkim idejama i opredeljenjima velikih naučnika i umetnika. Jedan od onih koji bi svakako bili svrstani među velikane nauke je i Albert Ajnštajn, koji je 1949. godine napisao svoj politički esej „Zašto socijalizam?“ Ovde prenosimo jedan njegov deo

Čovek je istovremeno i pojedinačno i društveno biće. Kao pojedinačno biće, on teži da zaštiti sopstvenu egzistenciju i egzistenciju njegovih najbližih, da zadovolji svoje lične želje i razvije urođene sposobnosti.

Kao društveno biće, on traži priznanje i nežnost od strane drugih ljudskih bića, da sa njima deli zadovoljstva, uteši ih u tugi i poboljša njihove životne uslove.

Ličnost koja na kraju iz toga proistekne je u velikoj meri oblikovana sredinom u kojoj se čovek našao tokom svog razvoja, strukturom društva u kom odrasta.

Apstraktni koncept „društva“ za pojedinca znači njegove ukupne direktne i indirektne relacije sa savremenicima i svim ljudima prethodnih generacija.

Očigledno je, dakle, da je zavisnost pojedinca od društva prirodna činjenica koja ne može biti oborena – kao u slučaju mrava i pčela.

Ipak, dok su svi životni procesi mrava i pčela do poslednjeg detalja fiksirani rigidnim, naslednim instinktima, društveni obrasci i međusobni odnosi ljudskih bića se mogu menjati i tome su skloni.

Pamćenje, sposobnost pravljenja novih kombinacija i dar verbalne komunikacije učinili su mogućim razvoj ljudskih bića koji nije diktiran biološkim nužnostima.

Takvi razvoji se ospoljavaju kroz tradicije, institucije i organizacije; u književnosti; u naučnim i inženjerskim dostignućima; u umetničkim delima.

Na rođenju čovek nasleđem stiče biološku konstituciju koju moramo smatrati nepromenljivom i fiksiranom. Preko toga, on tokom života stiče kulturnu konstituciju, koju usvaja od društva putem komunikacije, ali i putem mnogih drugih modela uticanja.

Upravo je ova kulturna konstitucija ta koja, kako vreme prolazi, postaje subjekt promene i koja u ogromnom delu određuje odnos društva i pojedinca.

Ljudska bića nisu osuđena da se međusobno uništavaju ili da budu na milost i nemilost sudbini zbog svoje biološke konstitucije.

Suština krize našeg vremena tiče se odnosa pojedinca i društva.

Pojedinac je postao svesniji svoje zavisnosti od društva, više nego ikada. On ipak ovu zavisnost ne posmatra kao pozitivnu stvar, već više kao pretnju njegovim prirodnim pravima, ili čak njegovoj ekonomskoj egzistenciji.

Ekonomska anarhija kapitalističkog društva je pravi izvor zla.

Sredstva za proizvodnju – što znači, sve proizvodne snage potrebne za stvaranje potrošnih kao i dodatnih kapitalnih dobara – zakonski mogu biti, i u većini slučajeva jesu, privatno vlasništvo pojedinaca.

Privatni kapital teži tome da bude skoncentrisan u malom broju ruku. Rezultat ovih razvoja je oligarhija privatnog kapitala, čija enormna moć ne može biti stvarno proverena čak ni od strane demokratski organizovanog političkog društva.

Privatni kapitalisti neizbežno kontrolišu glavne izvore informacija, direktno ili indirektno (štampu, radio, obrazovanje).

Proizvodnja se vrši zarad profita, a ne upotrebe. Neograničena konkurencija vodi ogromnom traćenju radne snage i obogaljenju društvene svesti pojedinaca.

Ubeđen sam da postoji samo jedan način da se ova duboka zla eliminišu, naime, kroz uspostavljanje socijalističke ekonomije, praćene obrazovnim sistemom koji bi bio orijentisan ka društvenim ciljevima.

U jednoj takvoj ekonomiji, sredstva za proizvodnju su u vlasništvu samog društva i koriste se na isplanirani način.

Planska ekonomija, koja proizvodnju prilagođava potrebama zajednice, raspodelila bi posao koji treba da bude obavljen među svima onima koji su sposobni da rade.

Obrazovanje pojedinca bi, pored unapređivanja njegovih urođenih sposobnosti, pokušalo da razvije osećaj odgovornosti prema svim ostalim članovima zajednice, namesto glorifikacije moći i uspeha koju sprovodi u današnjem društvu.

Pročitano 6909 puta

Ostavi komentar

Polja obeležena zvezdicom je obavezno popuniti. Po potrebi možete koristiti i bazične HTML kodove. Komentari se moderišu tako da neće biti odmah dostupni. Desničarske komentare ni ne objavljujemo. Ovo je platforma za diskusiju i organizovanje levice, tako da apelujemo na drugarski ton u diskusijama.

Prijavi se na mejling listu

Društvo POLITIKA i ekonomija

Radnička borba

Iz arhive - Sindikalni pokret u Srbiji danas: Šta nam je činiti?

Odlučili smo da objavimo ovaj članak iz naše arhive - tačnije iz prva dva broja našeg lista Solidarnost objavljene r...

Imperijalizam

Haos u Makedoniji: ima li nade za rešenje?

Vladimir Unkovski-Korica analizira skorašnja događanja u Makedoniji – napad u parlamentu, njegovu pozadinu i put izl...

Radnička borba u Evropi

Šta nećete pročitati u vestima o izborima u Francuskoj

Kako tumačiti rezultate predsedničkih izbora u Francuskoj i šta to znači za radikalnu levicu širom Evrope?

POKRET Teorija i istorija

Istorija

Divovi u magli – Artur Ransom o Ruskoj revoluciji

Povodom stogodišnjice Ruske revolucije, započinjemo s novim feljtonom. Svakog četvrtka objavljivaćemo prevode tekstova p...

Istorija

Toni Klif ili Kako je marksizam spašen od Hladnog rata

Pored istorijskog značaja Oktobarske revolucije čiju stogodišnjicu obeležavamo ove godine, na današnji dan se navrš...

Istorija

Put ka revolucionarnoj 1917. godini

Povodom stogodišnjice Ruske revolucije, započinjemo s novim feljtonom. Svakog četvrtka objavljivaćemo prevode tekstova p...

Nauka, kultura i umetnost

Marks21 | Solidarnost 2017. Podstičemo preuzimanje i korišćenje materijala koji se nalazi na sajtu, osim u komercijalne svrhe.